Options:

Historia Tybetu

Początki Tybetu sięgają V w.n.e. Wtedy to plemiona Azji Środkowej osiedliły się na Wyżynie Tybetańskiej. Już w VII w. tybetańscy władcy podporządkowali sobie olbrzymie tereny. Chiny poczuły się zagrożone. W tym czasie Tybet przeżywał rozkwit religijny, ukształtowała się też kultura tybetańska. Buddyzm stopniowo przenikał do wielu dziedzin życia, aż w końcu w Tybecie zapanował teokratyzm.

System teokratyczny rozkwitł i umocnił się w XVII wieku. Przyczynił się do tego V Dalajlama. Od czasu jego rządów dalajlama stał się faktycznym władcą Tybetu.

W XIX w. Chiny podjęły wzmożone działania mające na celu włączenie Tybetu do Państwa Środka. W 1912 r., po upadku Cesarstwa Chińskiego, wybuchło powstanie antychińskie. Jednak nie dane było Tybetańczykom długo cieszyć się wolnością i spokojem.

W roku 1950 Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza zajęła państwo, kryjąc swoje działania pod hasłem „pokojowego wyzwolenia Tybetu”. W 1951 r. podpisano porozumienie, które potwierdzało zwierzchnictwo Chin nad Tybetem, państwo zostało przemienione w Tybetański Region Autonomiczny. Region formalnie nadal był zarządzany przez Dalajlamę XIV i Panczenlamę, jednakże sprawy wojskowe, zagraniczne, edukacyjne i finansowe zależały od centralnej władzy chińskiej.

Od 1958 r. ucisk polityczny ze strony Chin narastał, co doprowadziło w rok później do wybuchu Powstania Tybetańskiego. Dalajlama XIV został zmuszony do udania się na emigrację do Indii, gdzie podążyło za nim setki tysięcy zwolenników. Założono tam Tybetański Rząd na Uchodźstwie.

Panczenlama pozostawał na stanowisku do roku 1965, w którym Chiny zakończyły okupację. Tybet został włączony do państwa chińskiego jako Region Autonomiczny, jednak autonomiczny pozostał on jedynie z nazwy. Od 1961 r. Chińczycy rozpoczęli akcję kolektywizacji tybetańskiej gospodarki, a w 1966 r. została przeprowadzona rewolucja kulturalna.

Chinom zarzuca się ludobójstwo, stosowanie terroru wobec Tybetańczyków, łamanie wielu praw człowieka. W 2008 r. odbyła się olimpiada w Pekinie. Ludzie wielu narodowości zaczęli popierać sprawę wolnego Tybetu. Powstał rozgłos, który może pomóc Tybetańczykom w uzyskaniu większej autonomii. Wszystko zależy od presji ze strony świata, od nas wszystkich. Uratujmy Tybet !